Recensies films

No rio e no mar!

4 maart 2016

Auteur: Simone Kalkman

Ik hou niet meer van Brazilië. De Braziliaanse vlag vertegenwoordigt mij niet meer.” We horen Nega, een vissersvrouw en activiste uit Ilha do Maré, in de Nederlandse documentaire No rio e no mar!. Het eiland waar ze woont, ligt in de Allerheiligenbaai, vlakbij Salvador de Bahia. De bevolking bestaat uit zogeheten quilombolas, afstammelingen van weggelopen slaven. Ze leven van de visvangst, die de laatste jaren ernstig in gevaar komt door een petrochemische raffinaderij.

 In de jaren zestig was dit een van de eerste plaatsen in Brazilië waar de olie-industrie op gang kwam. Nu heeft staatsoliebedrijf Petrobrás een grote raffinaderij in het gebied. Vervuiling is een belangrijk probleem. Dorpelingen krijgen blaren van contact met het water, vis is bijna niet meer te vinden. Wetenschappers van een nabij gelegen ziekenhuis hebben geconstateerd dat de kinderen in de gemeenschap, waar vervuilde vis de belangrijkste voedingsbron is, waarschijnlijk veel gezondheidsproblemen zullen krijgen.

In samenwerking met advocaat Marcos starten de vissers een protestbeweging. Ze gaan naar Salvador om met de regering te praten en houden protestacties op kleine boten rond de haven van Petrobrás. We zien verschillende emotionele toespraken van Nega en haar collega Eliete. De boodschap is duidelijk. Hun levensonderhoud wordt bedreigd, vrienden en familie worden ziek. En Petrobras en de overheid halen hun schouders op.

Interessant is dat de film laat zien dat deze gevolgen voor het milieu veel te maken hebben met discriminatie en racisme. Het lot van de quilombolas wordt simpelweg niet belangrijk geacht. De film legt verbanden met de slavernij, zoals wanneer een van de vissers een oud, vervallen landhuis bezoekt. Een oudere vrouw vertelt over haar oma, die nog slaaf was. Dit verleden ligt nog vers in het geheugen: in Brazilië werd de slavernij pas in 1888 afgeschaft.

Deze geschiedenis heeft ook nu nog veel invloed. Een belangrijk probleem van de protestbeweging is dat ze vrijwel geen aandacht krijgt van de pers. Die wordt in deelstaat Bahia namelijk geheel beheerd door één familie, die tevens de belangrijke bouwbedrijven bezit. Als er een grote explosie plaatsvindt in de nabijgelegen raffinaderij, verzwijgt de pers dan ook de gewonden die gevallen zijn en de paniek onder de plaatselijke bevolking.

No Rio e no Mar! is een indrukwekkende documentaire die een goed beeld geeft van de verbanden tussen sociale, economische en milieutechnische problemen in Brazilië. De Allerheiligenbaai is een specifiek voorbeeld, maar op talloze andere plaatsen zien we dezelfde problematiek. Brazilië presenteert zichzelf graag als het land van ‘orde en vooruitgang’ een tropisch paradijs, en het land van raciale gelijkheid. In deze film worden die drie mythes genadeloos ontkracht.

No Rio e n o Mar! | Jan-Willem den Bok en Floor Komen | Nederland | 2016 | 60 minuten | Portugees gesproken | Engels ondertiteld.

No rio e no mar! is te zien op het Movies that Matter Filmfestival.

Gerelateerde berichten

Inside the World’s Toughest Prisons

Inside the World’s Toughest Prisons

Ooit bezocht ik in Colombia twee gevangenissen: de vrouwengevangenis Buen Pastor (de goede herder) en mannengevangenis La Picota (genoemd naar de wijk waar de gevangenis ligt). Toevallig was er een Franse journalist aanwezig voor het maken van een documentaire. Ik moest eraan terugdenken bij het kijken van de Netflix documentairereeks Inside the World’s Toughest Prisons.

Lees meer
Docudrama: De droevige kampioen

Docudrama: De droevige kampioen

’Wereldberoemd’ was Robert ‘Joy’ Hosé (1949) op Curaçao en de Antillen in de jaren zeventig van de vorige eeuw, toen hij als tafeltenniskampioen internationaal furore maakte en de wereld over reisde. Maar de tafeltennisheld raakte door drugs aan lager wal en verloor alles. Zijn tragische leven vormde de basis voor de roman De droevige kampioen van de Nederlandse schrijver Jan Brokken (1949), dat in 1997 verscheen. Nu is het levensverhaal van Robert Hosé vastgelegd in de driedelige VPRO-docudrama De droevige kampioen van Sander Burger.

Lees meer
Quién mató a Sara?/Who Killed Sara?

Quién mató a Sara?/Who Killed Sara?

Achttien jaar geleden komt de achttienjarige Sara Guzmán (Ximena Lamadrid) om het leven tijdens een middagje parasailen. Het is zogenaamd een ongeluk, maar al snel weet de kijker dat er met de parachute is geknoeid. Haar broer Alex (Leo Deluglio als jonge versie; Manolo Cardono als volwassen versie) draait ten onrechte op voor de dood van zijn zus, dus als hij na achttien jaar vrij komt, is hij uit op wraak. Dit is in het kort het verhaal van de Netflixserie Quién mató a Sara?/Who Killed Sara?, uit Mexico.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This