Recensies boeken

Tutuba. Het meisje van het slavenschip Leusden

26 september 2013

Mark Weenink

In 1738 verging het slavenschip Leusden bij slecht weer op een zandbank in de monding van de Marowijnerivier. Bij deze ramp verloren ruim 660 slaven het leven. Deze tragische en onnodige gebeurtenis staat centraal in de novelle Tutuba. Het meisje van het slavenschip Leusden van de Surinaamse schrijfster Cynthia McLeod. Onnodig, omdat de (blanke) bemanning in opdracht van kapitein Jochem Outjes de luiken had dichtgetimmerd. De tragiek behoeft geen nadere uitleg.

De enige overlevenden van de ramp waren de voltallige blanke bemanning en een zestiental slavinnen, die op het dek waren toen de ramp zich voltrok. Hoofdpersoon is het meisje Tutuba. Met haar 15 jaar is ze bijna een vrouw, want ze staat op het punt om te gaan trouwen. Maar dan wordt ze net als anderen in Ghana gepakt door rovers, die hen aan witte mannen verkopen. Haar toekomstdromen worden in één klap weggevaagd.

Kapitein Jochem Outjes is het personage dat McLeod tegenover Tutuba zet. Hij vaart in dienst van de Amsterdamse West Indische Compagnie (WIC). Voor de WIC telt maar een ding: winst. Het is Outjes die het bevel geeft tot het dichtspijkeren van de luiken. Naast de terechte angst voor opstand onder de zwarte slaven is het vooral tekenend voor hoe de blanken hen zien: niet als mensen. De blanken hebben het over ‘kroesvee’, dat ze op de boot op elkaar gepakt en geketend vervoeren. De ontberingen kennen we uit de geschiedenisboeken, maar zijn nauwelijks voor te stellen. Matrozen grijpen naar believen een vrouw om hun seksuele driften op bot te vieren. Ook Tutuba wordt zo het slachtoffer van verkrachting.

Net als met haar andere boeken confronteert McLeod in Tutuba de lezer met de gruwelen van de slavernij, een zwarte bladzijde uit de gezamenlijke geschiedenis van Suriname en Nederland. In Hoe duur was de suiker?  – het best verkochte boek van een Surinaamse auteur ooit, dat in 2013 verfilmd is – en Tweemaal Mariënburg deed McLeod dat overtuigend. Met Tutuba wil McLeod de geschiedenis opnieuw een gezicht geven. Daarin slaagt ze niet, hoewel de feiten waarop ze het verhaal baseert, er niet om liegen.

McLeod schreef Tutuba naar aanleiding van een werk van historicus Leo Balai, die promoveerde op de historische gebeurtenis. Het heeft alles in zich om een indringend epos te vertellen, zou je denken. Maar het verhaal is flinterdun en eendimensionaal. Als lezer ben je bewust van de gruwelen, maar ga je niet mee in de ellende, pijn en smerigheid.

Dat is jammer en eerlijk gezegd had ik meer verwacht van McLeod, een van Surinames meest gerenommeerde schrijvers, zeker op dit thema. Voor haar eerdere werken deed ze veel archiefonderzoek naar de 300 jaar transatlantische slavenhandel. Ze heeft dus enorme kennis van zaken en had naast de feiten het verhaal meer moeten inkleuren, desnoods met wat fictie. Ze raakt interessante thema’s als saka fasi, nederig zijn, maar werkt dat vervolgens nauwelijks uit. Een gemiste kans.

In het nawoord vermeldt McLeod dat Tutuba nog 28 jaar als slavin op de plantage in Suriname heeft gewerkt. Daar zit natuurlijk een prachtig verhaal in dat in dit boek had moeten staan. Afijn, dit roept de recensent die slechts aan de zijlijn staat. Het verhaal van Tutaba heeft alle potentie in zich voor een groots en indrukwekkend verhaal. Helaas haalt McLeod bij lange na niet eruit wat er in zit.

Cynthia McLeod, Tutuba. Het meisje van het slavenschip Leusden, Uitgeverij Conserve, 2013, Schoorl, ISBN 9789054293569, 116 pag., €10,00

Gerelateerde berichten

Het derde land

Het derde land

Haar debuut Nacht in Caracas was een groot succes. Nu heeft Karina Sainz Borgo, geboren in Venezuela en sinds 2006 woonachtig in Spanje, opnieuw een geweldige roman geschreven. Het derde land schetst de Latijns-Amerikaanse samenleving in al haar facetten, gruwelijk en tegelijk veerkrachtig en liefdevol, in prachtig proza.

Lees meer
Mijn documenten

Mijn documenten

“Mijn vader was een computer, mijn moeder een schrijfmachine. Ik was een leeg schrift en nu ben ik een boek.” Dit is een typerende zin uit Mijn documenten van de Chileense schrijver Alejandro Zambra (1975). In het verhaal heeft de vader van de verteller een kantoorbaan met elektrische typmachine, de moeder is creatief en houdt van zingen.

Lees meer
De christus van Elqui

De christus van Elqui

Er is een gezegde: ‘Klein dorp, grote hel’. Dat geldt zeker voor de gemeenschap in de roman De christus van Elqui van de Chileense schrijver Hernan Rivera Letelier (1950). Onderling geroddel en sociale controle houden – samen met de feodale machtsverhoudingen tussen bazen en arme mijnwerkers – de sociale verhoudingen in hun oneerlijke, ijzeren greep.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This