Recensies boeken

De vlucht van de familie Simon

29 juni 2017

Auteur : Estefanía Pampin Zuidmeer

Rafael Cardoso schrijft een familiegeschiedenis in de schaduw van de Tweede Wereld Oorlog

Het is juli 1930 en de rijke joodse bankier en kunstverzamelaar Hugo Simon en zijn vrouw Gertrud staan op het punt om op hun terras te lunchen met de crème de la crème van Berlijn. Onder de gasten bevinden zich de wereldberoemde wetenschapper Albert Einstein en beeldhouwer Monsieur Maillol. Zonder maar iets te vermoeden staan hun levens op het punt voorgoed en onomkeerbaar te veranderen. Binnenkort zal Hitler aan de macht komen in Duitsland. In de familiekroniek De vlucht van de familie Simon van de Braziliaanse schrijver Rafael Cardoso (1964) volgt men, zoals de titel al doet vermoeden, de reis die de familie Simon maakt om uit handen van de nazi’s te ontglippen.

Gelogen identiteit

In maart 1933 krijgt Hugo (foto) verschrikkelijk nieuws. Hij kan het amper bevatten. Adolf Hitler is aan de macht gekomen. “Von Papen kon zijn veiligheid niet meer garanderen. Had hij een week geleden niet het tegenovergestelde gezegd? Had hij geen garanties van Hitler zelf losgekregen? Ja, maar dat was afgelopen week geweest. Een week was lang tegenwoordig. Een week geleden had Hitlers kabinet nog geen volmachten gehad”, aldus Hugo. Zelfs de joodse elite kan niet ontsnappen aan de realiteit. Halsoverkop vlucht hij met zijn vrouw naar Frankrijk. Ze verwachten snel terug te keren, want “de fascinatie van het Duitse volk voor een autoritair bewind zou snel omslaan in ongenoegen over het verlies van vrijheden”. Dan zou alles als vanouds worden. Hun dochters en schoonzoon vluchten ook mee. De situatie in Europa verslechtert, in Frankrijk dreigen ze uitgeleverd te worden aan Duitsland. Hun enige optie om aan de verschrikkingen te ontsnappen is door met een valse identiteit naar Brazilië te reizen. Net op tijd weten ze Europa te verlaten. In Brazilië moeten ze een totaal nieuw leven vanuit het niets opbouwen, waar ze uit angst om door andere Duitsers verraden te worden in een leugen leven.

De vlucht van de familie Simon is een meeslepend verhaal dat zich afspeelt tussen juli 1930, de periode van de opkomst van Hitler, en april 1945, vlak voor het einde van de oorlog. Via de dagelijkse gesprekken, gedachten en bezigheden van de familie Simon geeft Cardoso de ontwikkelingen in Duitsland gestalte: de opkomst van Hitler en de veranderende behandeling van joden; een Europa dat totaal ontwricht raakt; de massa-executie van joden in alle sociale lagen. De gebeurtenissen worden voelbaar gemaakt door de emoties en ontberingen van de familie Simon. De hamvragen zijn: Hoe bouw je, vanuit een gelogen identiteit en afkomst, een nieuw bestaan op in een vreemd land, in een instortende wereld? En hoe bouw je iets op als je alles en bijna iedereen verloren hebt? In Brazilië is Hugo een “man wiens naam geamputeerd is; een jood zonder godsdienst; een bankier zonder geld; een verzamelaar zonder zijn kunst. Hij is wat er overgebleven is.”

Aanrader

De vlucht van de familie Simon (verschenen onder de Braziliaanse titel O Remanescente) is niet alleen een boeiende familiekroniek. Het is ook een zoektocht van schrijver Rafael Cardoso (foto) om de puzzel van zijn eigen familiegeschiedenis in elkaar te zetten. Want Hugo Simon was zijn overgrootvader. De vlucht van de familie Simon is een indrukwekkende reconstructie van de reis die ze maakten. Het boek is gedeeltelijk fictie, omdat Cardoso  niet de kans kreeg om aan overlevenden vragen te stellen. Wel heeft hij zoveel mogelijk onderzoek gedaan, ook in Duitsland, om een zo correct mogelijk beeld weer te geven van hun vlucht naar Brazilië. De historische context is op zo’n manier beschreven dat de gebeurtenissen in Duitsland en Europa een logisch geheel vormen. Complexe materie wordt begrijpelijk weergegeven zonder langdradig te worden. Dit boek is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de Tweede Wereldoorlog, in een gedetailleerd beeld van de historische gebeurtenissen, afgetekend tegenover het leven en ontberingen van de joodse elite uit Berlijn.

Rafael Cardoso, De vlucht van de familie Simon, Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2017, ISBN 9789046821978, 431 pag., € 24,99, Vertaling: Ronnie Boley

Recensie is geplaatst op 29-6-2017

Gerelateerde berichten

Jaguar

Jaguar

In zijn debuutroman Jaguar vertelt de Colombiaanse schrijver Santiago Wills de bloedige recente geschiedenis van zijn land aan de hand van het levensverhaal van de paramilitaire commandant Martín Pardo en zijn half tamme jaguar Ronco.

Lees meer
De vlaktes

De vlaktes

De vlaktes van de Argentijnse schrijver Federico Falco (1977) behoorde in 2020 tot de finalisten voor de Spaanse Premio Herralde de Novela en is nu in het Nederlands vertaald. Een boek over rouw en verlies, die de verteller de stad doen ontvluchten en terugkeren naar het landschap van zijn jeugd, de uitgestrekte pampa. In de stilte kijkt hij terug op de breuk met zijn geliefde. De moestuin en zijn herinneringen helpen hem zich opnieuw te hechten, aan de eindeloze vlaktes om hem heen.

Lees meer
Blauwe Tomaten

Blauwe Tomaten

In Blauwe Tomaten, een meeslepend werk van de Curaçaose schrijfster Elodie Heloise, keert de 28-jarige Dominique terug naar het eiland waar ze een deel van haar jeugd doorbracht. Terwijl ze samen met haar vriend Marlo onderdak vindt in zijn ouderlijk huis, is de terugkeer weinig idyllisch. Ze moet de confrontatie aangaan met onduidelijke, pijnlijke herinneringen, waarin haar moeder en zij leden onder het geweld van haar vader. De herontdekking van het eiland onthult verdrongen en verborgen trauma’s in Dominique’s geheugen, maar brengt ook verzoening met zich mee.

Lees meer
agsdix-null

Politiek & Maatschappij

agsdix-null

Kunst & Cultuur

agsdix-null

Vrije tijd & Toerisme

agsdix-null

Economie & Ondernemen

agsdix-null

Milieu en Natuur

agsdix-null

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This