Recensies boeken

De drie plagen van Manirema

5 juli 2016

Auteur: Mark Weenink

Roman van de Braziliaanse schrijver José J. Veiga

Het leven in het fictieve stadje Manirema in het Braziliaanse binnenland gaat zijn gangetje. Vrouwen doen de was in de rivier, vervoer gaat met paard en wagen. In de nogal dorpse enclave kennen de mensen elkaar goed en door sociale controle wordt een precaire balans bewaard. Deze rust wordt verstoord in de roman De drie plagen van Manirema van de Braziliaanse schrijver José J. Veiga (1915-1999). De gemeenschap ziet zich van de ene op de andere dag geconfronteerd met een groep onbekende mannen die hun tentenkamp opslaan net buiten Manirema. Wie zijn dat en wat willen ze? De bewoners tasten in het duister.

De spanning van een onbekende dreiging borrelt aan de oppervlakte en verstoort de harmonie; wrevel en sluimerende conflicten laaien op. Met de ondefinieerbare dreiging schept Veiga een gevoel van mysterie voor de lezer en geheimzinnigheid en machteloosheid voor zijn personages. De mannen blijken de eerste van drie plagen. Terwijl de mannen er nog altijd zijn, wordt het stadje overspoeld door hordes honden en vervolgens door kuddes ossen. De situaties, die even snel opkomen als verdwijnen, doen denken aan een Bijbelse plaag of een invasie. Het zijn bizarre, fantastische en wonderlijke gebeurtenissen als je erover nadenkt.

Grote bek

Het contact tussen de mannen van het tentenkamp, die er nog altijd zijn, en de bewoners van Manirema verloopt stroef. Ze zijn bang voor de indringers en weigeren koppig om hun medewerking aan de mannen te verlenen. Maar enkele bewoners laten zich wel in met de indringers en proberen hun stadsgenoten over te halen ook mee te werken.

De onderlinge verhoudingen komen onder druk te staan door de komst van de indringers. De inwoners hebben reputaties hoog te houden en moeten constant op hun hoede zijn, opdat hun eer niet bezoedeld raakt. Een grote bek betekent de noodzaak voor iemand om daar op te reageren en dingen recht te zetten. Mannelijkheid tonen is altijd nodig, Braziliaans machismo ten top.

Een deel van de schoonheid van het verhaal schuilt in de stevige karakters die Veiga neerzet. Figuren als pastoor Prudente, een gezaghebbende en wat arrogante man, of dokter Nelório spelen een bemiddelende rol. En Geminiano Dias is een oude, donkere man, die met zijn kar en ezel vracht vervoert. Híj krijgt wel contact met de mysterieuze mannen, maar is daar schimmig over tegen de anderen. Ook Amâncio Mendes, een winkeleigenaar met een grote bek, laat zich in met de vreemde mannen. En zo zijn er nog meer markante persoonlijkheden. Opvallend detail is dat vrouwen – op een paar uitzonderingen na – vrijwel afwezig zijn in het verhaal.

Herkauwers

Het verhaal wordt verteld in drie  delen (De aankomst, De hondenplaag, De ossenplaag) en krijgt gestalte aan de hand van gesprekken tussen stemmen en personages in een wat vreemde en surrealistische wereld. Door de dorpse sfeer ademt het verhaal een zekere tijdloosheid uit, alsof het verhaal zich niet zo lang geleden of juist al driehonderd jaar geleden afspeelt. Een belangrijk thema van de roman is hoe mensen omgaan met drastische veranderingen in hun leven.

Pas op 44-jarige leeftijd debuteerde Veiga met zijn (nog niet in het Nederlands vertaalde) Os Cavalinhos de Platiplanto. In 1997 kreeg Veiga de prestigieuze Machado de Assisprijs toegekend voor zijn gehele oeuvre. De drie plagen van Manirema is zijn tweede boek en betekende zijn doorbraak. De originele titel van het boek luidt A hora dos ruminantes, Het uur van de herkauwers. Typisch genoeg heet het fictieve stadje Manirema in de Braziliaanse versie Manarairema.

Het boek wordt afgesloten met een verhelderend nawoord door vertaler en Braziliëkenner Harrie Lemmens. Hij licht toe dat het boek, dat verscheen in 1966, gezien wordt als een aanklacht tegen de militaire dictatuur die Brazilië van 1964 tot 1984 kende. Daarnaast is het vooral ook een boeiend verhaal.

José J. Veiga, De drie plagen van Manirema, Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2015, ISBN 9789025307585, 175 pag., €14,99, vertaling: Harrie Lemmens

Deze bijdrage is onderdeel van de ‘Braziliëspecial’ zomer 2016

Bij uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep is ook de roman Onheil over Taitara van José J. Veiga verschenen. Binnenkort leest u op onze website ook van dit boek een recensie.

Gerelateerde berichten

Het derde land

Het derde land

Haar debuut Nacht in Caracas was een groot succes. Nu heeft Karina Sainz Borgo, geboren in Venezuela en sinds 2006 woonachtig in Spanje, opnieuw een geweldige roman geschreven. Het derde land schetst de Latijns-Amerikaanse samenleving in al haar facetten, gruwelijk en tegelijk veerkrachtig en liefdevol, in prachtig proza.

Lees meer
Mijn documenten

Mijn documenten

“Mijn vader was een computer, mijn moeder een schrijfmachine. Ik was een leeg schrift en nu ben ik een boek.” Dit is een typerende zin uit Mijn documenten van de Chileense schrijver Alejandro Zambra (1975). In het verhaal heeft de vader van de verteller een kantoorbaan met elektrische typmachine, de moeder is creatief en houdt van zingen.

Lees meer
De christus van Elqui

De christus van Elqui

Er is een gezegde: ‘Klein dorp, grote hel’. Dat geldt zeker voor de gemeenschap in de roman De christus van Elqui van de Chileense schrijver Hernan Rivera Letelier (1950). Onderling geroddel en sociale controle houden – samen met de feodale machtsverhoudingen tussen bazen en arme mijnwerkers – de sociale verhoudingen in hun oneerlijke, ijzeren greep.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This