Recensies boeken

Scheren zonder spiegel

15 augustus 2011

In de bescheiden poëziebundel Scheren zonder spiegel van Ezra de Haan (1957) kruisen zin, waan en waanzin elkaar. De drie gelijknamige delen van de bundel herbergen korte gedichten die niet moeilijk ogen. Maar, zo waarschuwt de omslag van de bundel al: de waarheid ligt verborgen tussen de regels.

Taal is de essentie van het menselijk wezen, volgens De Haan. Want, zo stelt hij, al wat overblijft van de mens, is het woord. In ‘Schim’ verstopt de aangesprokene zich in woorden. En ‘Schreimachine’ “produceert handenvol tongstrelende teksten in inkt”. De Haan formuleert bedachtzaam en subtiel. Mooie formuleringen als een “We lagen op buiten op een bed frambozen”, in ‘Puzzel’. Of in ‘Ptak’ een mooie beeldspraak: “een woord proeven, als vreemd gerecht dat zoet op de tong ligt”.
In ‘A man del vorm’ bevindt de lezer zich in een alfabetisch labyrint. Want lees je dit gedicht horizontaal, verticaal of diagonaal?

Universele thema’s als liefde, onmacht, schoonheid en vergankelijkheid (‘God in’, ‘Nimf’) komen aan bod. En natuurlijk ook het leven, waarin zintuigen essentieel zijn om waar te nemen. Uit ‘Benen’, een gedicht van amper vijf regels, spreekt lust en passie. Maar ‘Koud’ toont ook de afstand tussen twee zielen.

In het tweede deel, Waan, wordt de toon wat onbestemd. De Haan heeft het over het kadaver van de dag. Een mens moet nadenken, prikkelingen ontvangen (‘Scherf’). Bloed, angst, ongemak verschijnen ten tonele.

Twee gedichten die eruit springen, zijn ‘Ode aan Graham Young’ en ‘Moord in Mishima’. Graham Young was een Britse seriemoordenaar die zijn familie en vele anderen vergiftigde. Hij hield logboeken bij hoeveel welk gif op wat voor een manier werkte. In 1990 overleed hij. Het tweede gedicht borduurt voort op dit lugubere waargebeurde verhaal: uit bewondering voor Young vergiftigde een Japans meisje haar moeder, die na een coma overleed. De Haan bezorgt de lezer hier een ongemakkelijk gevoel.

Hoewel de gedichten qua thematiek veelal universeel zijn, komt Suriname even boven drijven. In gedichten die natuurlijk, elementair en herkenbaar tropisch aandoen: in ‘Paramaribo’ doorklieven bliksemschichten de inktzwarte hemel, staan de straten blank en waaien de palmtoppen woest heen en weer. Storm met een hoofdletter. Maar de rust keert terug in ‘Suriname’, als het water rustig kabbelt aan de Waterkant, zoals altijd al gedaan heeft. En ‘Grikibi’ is een klein, eenvoudig, lieflijk gedichtje, net zoals het geelbuikvogeltje zelf. En gaat het in ‘Twa twa’ over zangvogeltjes, of de Chinese winkeliers, die beiden achter de tralies zitten en vreemde vogels van ver zijn?

Het titelgedicht ‘Scheren zonder spiegel’ gaat over hoe je in het leven staat. Word je verlamd door angst, of durf je te leven en je te scheren zonder spiegel? In het deel Waanzin slaan noodlot en verdoemenis toe in genummerde gedichten (I tot en met XV): stormen, plagen, vernietiging. Bijbelse onheilstijdingen verbleken erbij.

Met Scheren zonder spiegel levert De Haan een ongrijpbare dichtbundel af die tot nadenken stemt en zeker schoonheid herbergt. In de gekozen woorden, maar ook zeker tussen de regels.

Eerder publiceerde De Haan de novelle Vonk (1996), de korte roman Kermis in de hel (1999) en de dichtbundel Ik belde mijn muze (2003).

Ezra de Haan, Scheren zonder spiegel, Uitgeverij In de knipscheer, Haarlem, 2011, ISBN 9789062656738, 72 pag., €16,50

Gerelateerde berichten

In augustus zien we elkaar

In augustus zien we elkaar

Er is de laatste maanden nogal wat gesproken en geschreven over In augustus zien we elkaar, het postume werk van Gabriel García Márquez (1927-2014) of ‘Gabo’, zoals de Colombianen hem het liefst noemen. En dan gaat het maar zelden over de inhoud van deze novelle, maar vooral over het besluit om de ongepubliceerde tekst uiteindelijk toch als een sfinx uit de as te laten verrijzen.

Lees meer
De wilde vaart. Op zoek naar de veerkracht van Suriname

De wilde vaart. Op zoek naar de veerkracht van Suriname

Het plantageproject waar je spaargeld in zit gaat failliet, de boot waarmee je toeristentrips uitvoert zinkt. Wat doe je dan? Van de nood een deugd maken, dat is de aanpak van de Surinaams-Nederlandse Tessa Leuwsha (1967) en haar Surinaamse partner Sirano Zalman. Samen varen ze het binnenland in met een oude garnalenboot, het avontuur tegemoet. Hun ervaringen tekent Leuwsha op in De wilde vaart. Op zoek naar de veerkracht van Suriname.

Lees meer
Jaguar

Jaguar

In zijn debuutroman Jaguar vertelt de Colombiaanse schrijver Santiago Wills de bloedige recente geschiedenis van zijn land aan de hand van het levensverhaal van de paramilitaire commandant Martín Pardo en zijn half tamme jaguar Ronco.

Lees meer
agsdix-null

Politiek & Maatschappij

agsdix-null

Kunst & Cultuur

agsdix-null

Vrije tijd & Toerisme

agsdix-null

Economie & Ondernemen

agsdix-null

Milieu en Natuur

agsdix-null

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This