Recensies boeken

Iets meer dan een seizoen. Memoir

21 augustus 2013

Mark Weenink

Twee zelfverkozen bloedbroeders, zo kun je Anil Ramdas (1958 – 2012) en Stephan Sanders (1961) noemen. In Iets meer dan een seizoen. Memoir blikt Sanders terug op hun leven. De vriendschap tussen hen was innig. Hun achtergrond is nogal verschillend. Ramdas is een Surinaams-Hindoestaanse migrant in Nederland, die woont in de provincie en ‘burgerlijk’ getrouwd is met zijn jeugdliefde. Sanders groeide op in Twente, geboren uit een blanke moeder en een onbekende ‘donkere’ vader, woont in Amsterdam en is homoseksueel.

Eigenlijk moest het een boekje worden over Almere, waar Sanders in 2010 ongeveer drieëneenhalve maand als gastschrijver verbleef. Als randstedeling zou hij met de blik van een buitenstaander filosoferen over Almere, een stad zonder verleden. Bij de gemeenteraadsverkiezingen haalt de PVV met 21,6 procent een ongekende overwinning. Interessant voer voor Sanders, die over multiculturele zaken schrijft. Ramdas’ dood gooit de boel overhoop. Sanders vervlecht het verhaal en de thematiek van Almere met het leven van zijn vriend. Almere was de stad waar Ramdas zich in 1977 vestigde.

Op de dag van zijn vierenvijftigste geboortedag pleegt Ramdas zelfmoord. Boosheid en verdriet vechten om voorrang bij Sanders, die zijn verjaardag was vergeten. De vriendschap was de laatste jaren verwaterd. Als zijn maatje dood is, verwijt Sanders zichzelf dit. Het verlies roept een ongemakkelijk gevoel bij hem op. Het wringt, het schuurt.

Midden jaren tachtig leren Ramdas en Sanders elkaar kennen. Essayist Ramdas schrijft vooral over etnische verhoudingen. Hij dringt er bij Sanders, die bij De Groene Amsterdammmer werkt, op aan om zijn boek te recenseren. Een eerste ontmoeting tussen de twee in een Amsterdams café ontlokt Ramdas de uitroep: ‘jij bent bruin!’. Hierdoor gaat Sanders bewuster naar z’n eigen ethniciteit kijken. Het leven is goed. De vrienden zullen de wereld veroveren en samen oud worden. Dat is het idee.

De carrière van de heren verloopt voorspoedig. Beiden zijn geëngageerd en mengen zich in het publieke debat. In de periode 1997 – 2000 maken ze samen het televisieprogramma Het blauwe licht, dat door de VPRO wordt uitgezonden. Hun artikelen worden in verschillende media gepubliceerd. Hun intense verhouding knettert af en toe. Onderhuidse en openlijke rivaliteit verhit de gemoederen flink, maar prikkelt en voedt de vriendschap ook.

Waar ging het fout? Misschien is dit niet de juiste vraag. Maar Sanders analyseert. Ramdas wilde intellectuele roem, aanzien, acceptatie. Na een veelbelovende start verandert hij van veelbelovende nieuwkomer in een middelmatige achterblijver. Ramdas drinkt te veel, het gaat bergafwaarts. Hij is teleurgesteld in Nederland, de wereld en in zichzelf.

Het is jammer dat Sanders inhoudelijk weinig ingaat op de artikelen die Ramdas schreef. En natuurlijk Badal, Ramdas’ debuutroman. Hierin is de hoofdpersoon een in Nederland wonende Surinamer van Hindoestaanse afkomst, die herstelt van een alcoholverslaving en terugkijkt op de puinhoop van zijn leven. Ooit was hij een succesvol schrijver die zich volop in het publieke debat mengde. Die tijd is voorgoed voorbij.

Sanders schrijft goed en heeft een aangename schrijfstijl. Gelukkig wordt het verhaal nergens klef. Hij is kritisch, eerlijk en spaart zichzelf ook niet. Iets meer dan een seizoen is een ontroerend verslag over een vriendschap die geweest is en het tragische verloop van een leven dat zeker niet middelmatig was.

Stephan Sanders, Iets meer dan een seizoen. Memoir, De Bezige Bij, Amsterdam, 2013, ISBN 9789023477419, 126 pag., €15,90
Foto: links Sanders, rechts Ramdas

Gerelateerde berichten

Het derde land

Het derde land

Haar debuut Nacht in Caracas was een groot succes. Nu heeft Karina Sainz Borgo, geboren in Venezuela en sinds 2006 woonachtig in Spanje, opnieuw een geweldige roman geschreven. Het derde land schetst de Latijns-Amerikaanse samenleving in al haar facetten, gruwelijk en tegelijk veerkrachtig en liefdevol, in prachtig proza.

Lees meer
Mijn documenten

Mijn documenten

“Mijn vader was een computer, mijn moeder een schrijfmachine. Ik was een leeg schrift en nu ben ik een boek.” Dit is een typerende zin uit Mijn documenten van de Chileense schrijver Alejandro Zambra (1975). In het verhaal heeft de vader van de verteller een kantoorbaan met elektrische typmachine, de moeder is creatief en houdt van zingen.

Lees meer
De christus van Elqui

De christus van Elqui

Er is een gezegde: ‘Klein dorp, grote hel’. Dat geldt zeker voor de gemeenschap in de roman De christus van Elqui van de Chileense schrijver Hernan Rivera Letelier (1950). Onderling geroddel en sociale controle houden – samen met de feodale machtsverhoudingen tussen bazen en arme mijnwerkers – de sociale verhoudingen in hun oneerlijke, ijzeren greep.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This