Recensies boeken

Verkiezingsdans

21 augustus 2013

Federico Besamusca

Uitsluiting of solidariteit. Dat is de kwestie die de Curaçaose auteur Joseph ‘Jopi’ Hart (1940) aansnijdt in zijn vierde roman Verkiezingsdans. We schrijven Curaçao, 2005. Het is de vooravond van een nieuwe verkiezingsstrijd. Een zeventienjarige jongeman met een maag gevuld met bolletjes cocaïne staat op het punt het vliegtuig te nemen, op weg naar een beter bestaan voor zijn moeder en zusje.

Hoewel het fenomeen bolletjesslikker door de strengere luchthavencontroles drastisch is afgenomen, geeft deze openingsscène op beklemmende wijze de misère weer van de groep waar de roman om draait: de bewoners rondom Willemstad in wijken als Seru Fortuna, Marchena en Wishi. Hun levens worden gekenmerkt door armoede. Een stedelijke onderklasse zoals die er is in zoveel Latijns-Amerikaanse steden. De kinderen van Sisyphus, voor wie ieder stapje vooruit wordt gevolgd door twee passen achteruit. “De ongeschoolde arbeiders, de werklozen en de behoeftige stakkers zijn zo ver verwijderd van onze eigen sociale realiteit, dat we ons nauwelijks bewust zijn van hun bestaan”, zegt hoofdpersonage Matthew.

Hart werkt het idee van solidariteit met en uitsluiting van de onderklasse uit aan de hand van twee mannelijke hoofdpersonages: Matthew, de held en Manny, de schurk. Matthew, een vlotte dertiger werkzaam in het voortgezet onderwijs en aan de universiteit, maakt deel uit van een maatschappelijk betrokken club die sociale kwesties bespreekt. Nadat hij heeft gesproken over het menselijk potentieel in de arme wijken, laat hij zich door leden van een politieke partij overtuigen om zijn woorden om te zetten in daden.

Tegenover Matthew staat Manny, de lokale caudillo, die geen scheidslijn ziet tussen misdaad en politiek. Want beide dienen hetzelfde doel: zelfverrijking. “Een van de geneugten die Manny had was dat hij aan niemand enige verantwoording schuldig was.” Manny ziet de onderklasse als kanonnenvoer. Hoe slechter hun situatie, hoe gunstiger. Immers, dit drijft ze in de klauwen van zijn drugshandel, een bron van nog enig inkomen. Ondertussen hoopt hij via een verkiezingsoverwinning alle formele banden met Nederland te verbreken om het eiland cadeau te doen aan de Colombiaanse en Mexicaanse maffia als witwasparadijs. Of dit plan slaagt, laat ik in het midden. Wel is duidelijk dat Hart met plezier over deze schurk schrijft. Hij overtuigt minder met het verhaal van Matthew.

In tegenstelling tot de verhaallijn van Manny waarin Hart op formidabele wijze de spanning weet op te bouwen en de aandacht vasthoudt, raakt Hart hopeloos verstrikt in de persoonlijke perikelen van Matthew. Om zijn karakter uit te diepen, geeft Hart hem een duister verleden mee. Ondanks jarenlange therapiesessies begint Matthews verleden in de aanloop naar de verkiezingsstrijd weer op te spelen. Dit verleden zoekt een uitweg via angstaanvallen en huilbuien. Hart bouwt de spanning naar de ontlading van dat ‘trauma’ meesterlijk op. Maar helaas, de spanningsboog eindigt abrupt. In plaats van de knallende ontknoping waarop ik hoopte, volgen ‘ontladende’ praatsessies waarin Matthews vriendinnen hem doorzagen over de diepere betekenis van zijn nachtmerries. Zonde, want door al dat gepraat en gezeur over een oedipuscomplex, voel ik zelfs aversie opkomen tegen hem.

Ten slotte wil ik wijzen op het veelvuldig gebruik in de dialogen van het woord ‘maalstroom’. Geheel speculatief, maar dit terzijde, zou het woord kunnen verwijzen naar het gedicht December 1969 van de Curaçaose arts, bestuurder en auteur Nicolaas Debrot. Hierin schetst deze een uitermate somber beeld van de naargeestige toekomst waar Curaçao op afstevent. Hij zag het eiland als een speelbal van duistere krachten, zonder enige zelfstandige lotsbeschikking. Hart is hoopvoller. Zijn verlangen dat niet slechts de onderklasse maar Curaçao in onderlinge verbondenheid zélf haar toekomst bepaalt, in plaats van overgeleverd te zijn aan de grillen van de maalstroom, klinkt door op iedere pagina. Wellicht tegen beter weten in, want zoals de auteur suggereert op de allerlaatste pagina: ook op Curaçao blijkt de macht der ‘oude’ gewoontes ijzersterk.

Oorspronkelijk had Hart nooit gedacht romans te gaan schrijven. “Mij ontbreken daarvoor de organisatie en het geduld”, aldus de schrijver op zijn blog http://josephhartwriter.wordpress.com/. Inmiddels is de oud-leraar Engels voltijdschrijver, en werkt hij aan zijn vijfde roman Kruispunt. Eerder verschenen van hem de dichtbundel Entregá (2000) en de Engelstalige romans Election Dance (2006) en The Yard (2010).

Joseph Hart, Verkiezingsdans, Uitgeverij In De Knipscheer, Haarlem, 2013, ISBN 9789062658367, 533 pag., € 24,50

Gerelateerde berichten

Het derde land

Het derde land

Haar debuut Nacht in Caracas was een groot succes. Nu heeft Karina Sainz Borgo, geboren in Venezuela en sinds 2006 woonachtig in Spanje, opnieuw een geweldige roman geschreven. Het derde land schetst de Latijns-Amerikaanse samenleving in al haar facetten, gruwelijk en tegelijk veerkrachtig en liefdevol, in prachtig proza.

Lees meer
Mijn documenten

Mijn documenten

“Mijn vader was een computer, mijn moeder een schrijfmachine. Ik was een leeg schrift en nu ben ik een boek.” Dit is een typerende zin uit Mijn documenten van de Chileense schrijver Alejandro Zambra (1975). In het verhaal heeft de vader van de verteller een kantoorbaan met elektrische typmachine, de moeder is creatief en houdt van zingen.

Lees meer
De christus van Elqui

De christus van Elqui

Er is een gezegde: ‘Klein dorp, grote hel’. Dat geldt zeker voor de gemeenschap in de roman De christus van Elqui van de Chileense schrijver Hernan Rivera Letelier (1950). Onderling geroddel en sociale controle houden – samen met de feodale machtsverhoudingen tussen bazen en arme mijnwerkers – de sociale verhoudingen in hun oneerlijke, ijzeren greep.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This