Recensies boeken

Deception Island

24 augustus 2023

Seger Kersbergen

Spannende roman van Paulina Flores

De Koreaanse drenkeling Lee wordt aan boord gehesen op een Chileense vissersboot die dobbert op de meest zuidelijke wateren van Chili. Hij is in het water gevallen – of gegooid – vanaf een Chinees fabrieksschip. Er is een geweer in het spel, de drenkeling is niet meer welkom op de zogeheten jigger, zoveel is duidelijk.

Hoewel de roze kaft en de titel van het boek in eerste instantie bij mij de indruk wekken dat Deception Island van de Chileense schrijfster Paulina Flores (1988) een zoetsappige roman is, meren we aan in de ruige omgeving van Punta Arenas, Patagonië. Lee wordt meegenomen, verstopt en verzorgd door een van de vissers, Miguel, die onverwachts bezoek krijgt van zijn dochter Marcela, een jonge vrouw met wat ongeluk in het leven.

Deception Island is de debuutroman van Flores, waarvan in 2014 de verhalenbundel Een beschamende vertoning verscheen. Ze kreeg voor het gelijknamige korte verhaal de Roberto Bolaño prijs. Deception Island is vernoemd naar een vulkanisch eiland aan de kust van Antarctica, dat vanaf het begin van de negentiende eeuw werd gebruikt voor de walvis- en zeehondenjacht. De rol van het eiland is overigens wellicht metaforisch, maar weinigzeggend binnen het verhaal.

Op de vlucht

Marcela besluit de hoofdstad Santiago de Chile te verlaten. Ze is haar werk kwijtgeraakt en de relatie met haar jongere vriend Diego is stukgelopen. Of het nu het vreemdgaan was, of het leeftijdsverschil, het liep op niets uit. Enigszins lusteloos en ongelukkig – Marcela is een ietwat deprimerend en stuurloos figuur – vertrekt ze richting Punta Arenas, waar haar vader zich zo’n tien jaar geleden heeft teruggetrokken na de scheiding van zijn vrouw. Haar vader heeft ze in jaren niet gezien, maar hun samenkomen lijkt weinig los te maken tussen de twee. Lee is illegaal in huis genomen om aan te sterken. De dramatische sfeer en het ritme van het begin van het verhaal, waar in de duisternis van de oceaan het nagenoeg levenloze lichaam van Lee werd opgevist, vlakt later af. De focus verschuift naar de innerlijke wereld van de personages, die Flores goed weet te omvatten in gedetailleerde beschrijvingen van alledaagse gebeurtenissen en gesprekken.

Als je gebaseerd op de beginscène een thriller verwachtte, of een detective waarin het mysterie van Lee’s identiteit wordt opgelost, raak je wellicht teleurgesteld. Toch is de introspectieve schrijfwijze die zich niet richt op een einde, maar op het verloop van verschillende levens, pakkend en overtuigend. Het boek wisselt voornamelijk tussen twee verhaallijnen: Marcela’s vlucht uit Santiago en de relatie tussen haar, Miguel en Lee, en het leven van Lee aan boord van het Chinese fabrieksschip samen met zijn collega’s Yusril en Joshua. Wat duidelijk wordt is dat zowel Lee als Marcela ergens voor op de vlucht geslagen zijn.

Pijlinktvissenbloed

Onder slavernijachtige omstandigheden werkt Lee als nagenoeg de enige Koreaan op een schip met Indonesiërs, Filipijnen en Chinezen die worden uitgebuit, geslagen, en vaak niet eens weten welke dag van het jaar het is. Ze jagen op de ‘Melilla 201’ op pijlinktvissen in de wateren van de Straat van Magellaan. Hongerig en met bevroren vingers hakken ze in de fabriek de koppen en ledematen van pijlinktvissen in stukken. Lee’s twee compagnons, Joshua en Yusri, die tegelijkertijd van de boot af zijn gesprongen, gevallen of gegooid, worden levenloos opgevist uit de oceaan.

Terwijl de schaduwkant van het kapitalisme wordt belicht, mengt de onbenulligheid van gedachten en gebeurtenissen aan boord zich met beelden van honger en uitputting. Zo valt het Lee op, terwijl hij een afgesneden inktvissenkop richting zijn collega Donderdag schuift, dat deze de langste, zwartste en meest golvende wimpers heeft die hij heeft gezien sinds zijn kindertijd. Zijn gedachten worden onderbroken door een onoplettende officier die in slaap valt: de arbeiders werpen zich op de werktafel om “te redden wat ze kunnen redden. Ze likken de tafel tot de laatste druppel droog en aan hun monden hangen nu dikke, lange, blauwe slijmslierten: pijlinktvissenbloed”.

Knikken en buigen

De hoofdstukken aan boord van de Melilla zijn overigens de enige momenten waarin het verhaal vanuit Lee’s perspectief benaderd wordt. Het wordt merendeels vanuit Marcela’s oogpunt gefocaliseerd. Ze weidt uitgebreid uit over haar leven, over haar stukgelopen liefde met Diego, de natuur, of over haar traditionele, machistische familie. Wat Lee ervan begrijpt blijft onuitgesproken: hij knikt, buigt, maakt enkele geluiden, maar spreekt geen woord Spaans. Zijn geschiedenis proberen vader en dochter te achterhalen via Koreaanse nieuwswebsites online, maar wat het uiteindelijk lot van de jonge Koreaan is weten de twee niet.

Deception Island is moeilijk te plaatsen binnen de kaders van gebruikelijke genres. Het is beeldend en ritmisch, ongebruikelijk, afwisselend spannend en meeslepend, met een indrukwekkend detail voor de innerlijke wereld van de drie hoofdpersonages. Hoewel dit laatste bij vlagen wordt uitgeput, weet Flores een onorthodoxe spanningsboog te creëren die de lezer gevangen houdt.

Lees ook onze recensie van Een beschamende vertoning

Paulina Flores, Deception Island, Meridiaan Uitgevers, Amsterdam, 2023, ISBN 9789493169715, 328 pag., €22,50, vertaling: Peter Valkenet

Gerelateerde berichten

Jaguar

Jaguar

In zijn debuutroman Jaguar vertelt de Colombiaanse schrijver Santiago Wills de bloedige recente geschiedenis van zijn land aan de hand van het levensverhaal van de paramilitaire commandant Martín Pardo en zijn half tamme jaguar Ronco.

Lees meer
De vlaktes

De vlaktes

De vlaktes van de Argentijnse schrijver Federico Falco (1977) behoorde in 2020 tot de finalisten voor de Spaanse Premio Herralde de Novela en is nu in het Nederlands vertaald. Een boek over rouw en verlies, die de verteller de stad doen ontvluchten en terugkeren naar het landschap van zijn jeugd, de uitgestrekte pampa. In de stilte kijkt hij terug op de breuk met zijn geliefde. De moestuin en zijn herinneringen helpen hem zich opnieuw te hechten, aan de eindeloze vlaktes om hem heen.

Lees meer
Blauwe Tomaten

Blauwe Tomaten

In Blauwe Tomaten, een meeslepend werk van de Curaçaose schrijfster Elodie Heloise, keert de 28-jarige Dominique terug naar het eiland waar ze een deel van haar jeugd doorbracht. Terwijl ze samen met haar vriend Marlo onderdak vindt in zijn ouderlijk huis, is de terugkeer weinig idyllisch. Ze moet de confrontatie aangaan met onduidelijke, pijnlijke herinneringen, waarin haar moeder en zij leden onder het geweld van haar vader. De herontdekking van het eiland onthult verdrongen en verborgen trauma’s in Dominique’s geheugen, maar brengt ook verzoening met zich mee.

Lees meer
agsdix-null

Politiek & Maatschappij

agsdix-null

Kunst & Cultuur

agsdix-null

Vrije tijd & Toerisme

agsdix-null

Economie & Ondernemen

agsdix-null

Milieu en Natuur

agsdix-null

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This