Recensies boeken

Als ik mijn ogen sluit

20 februari 2012

Mark Weenink

Toeval zorgt ervoor dat twee twaalfjarige jongens het ontzielde en verminkte lichaam van een jonge, blonde vrouw vinden. De lugubere vondst zet het leven van Paulo en Eduardo op zijn kop, hoofdpersonen van de roman Als ik mijn ogen sluit van Edney Silvestre (1955). De titel is meteen de openingszin van dit fictiedebuut van de Braziliaan Silvestre, die in het dagelijks leven een bekend journalist en cultureel televisiepresentator is.

Het stadje in het stoffige binnenland van Brazilië, dat gerund wordt door een machtsbeluste burgemeester, is in rep en roer. Het vijfentwintigjarige slachtoffer is door messteken om het leven gekomen. De dader heeft haar een borst afgesneden. Wanneer de jongens naar de politie gaan, bombardeert deze hen zelf tot verdachten. Maar al snel wordt een andere verdachte gearresteerd. Het is haar echtgenote, een oudere tandarts die al snel bekent. De jongens vertrouwen de zaak niet en besluiten op onderzoek uit te gaan. Ze sluiten een wonderlijk gelegenheidsverbond met Ubiratan, een bejaarde man die regelmatig uit het bejaardentehuis ontsnapt door met touw en ladder over een muur te klimmen.
Langzaam krijgen het verhaal en het mysterie vorm. Onduidelijkheid over de naam van de vermoorde vrouw – Aparecida of Anita? – start de zoektocht naar de waarheid langs ingewikkelde familiebanden en schimmige machtsverhoudingen in het stadje. Het onderzoek van Eduardo en Paulo blijkt niet zonder gevolgen. Niet voor henzelf, en evenmin voor hun families. De vraag rijst wie of Anita – of Aparecida – eigenlijk was.

Silvestre plaatst het verhaal in een setting van vernieuwing: het is 1961, de eerste man landt op de maan. De dictatuur is niet meer en er heerst een tijdgeest van optimisme. Het nieuwe Brazilië heeft ongekende mogelijkheden.
De charme van het verhaal schuilt vooral in de pure vriendschap tussen de twee jongens. Paulo is donker, arm en wordt door zijn vader mishandeld en door zijn oudere broer gekleineerd. Eduardo is blank, intelligent en heeft genoeg te eten. Ondanks hun verschillende achtergronden zijn ze beste vrienden en steunen ze elkaar door dik en dun. Met de onbevangenheid van twaalfjarigen kijken ze met een open blik naar de wereld; alle fantasie heeft nog zin. De zee hebben ze nog nooit gezien, maar de toekomst ligt nog helemaal voor hen open. Samen gaan ze het avontuur aan. En ondanks hun jeugdige leeftijd hebben ze goede en serieuze gesprekken over hun moeders, ras en het verschil tussen arm en rijk.

Als detective is het boek aan de magere kant, echt spannend wordt het nergens. Als roman is het aardig, maar ook niet meer dan dat. Silvestre probeert een extra laag te creëren, maar dat zet niet door. Hier en daar sijpelt met de dictatuur van Getúlio Vargas politiek door kieren het verhaal  binnen. Dit wordt vooral belichaamd door de persoon van Ubiratan, die een voormalig revolutionair is. In eigen land sleepte Silvestre met deze roman twee prestigieuze literaire prijzen in de wacht, de Prêmio Jabuti en de Prêmio São Paulo. Dat lijkt wat overdreven. Ook in de Braziliaanse pers klonken vooral lovende kritieken. Oordeel zelf of de prijzen en lof verdiend zijn.

Arbeiderspers, Amsterdam, 2012, ISBN 9789029583435, 256 pag., €18,50, vertaling Harrie Lemmens

Gerelateerde berichten

Het derde land

Het derde land

Haar debuut Nacht in Caracas was een groot succes. Nu heeft Karina Sainz Borgo, geboren in Venezuela en sinds 2006 woonachtig in Spanje, opnieuw een geweldige roman geschreven. Het derde land schetst de Latijns-Amerikaanse samenleving in al haar facetten, gruwelijk en tegelijk veerkrachtig en liefdevol, in prachtig proza.

Lees meer
Mijn documenten

Mijn documenten

“Mijn vader was een computer, mijn moeder een schrijfmachine. Ik was een leeg schrift en nu ben ik een boek.” Dit is een typerende zin uit Mijn documenten van de Chileense schrijver Alejandro Zambra (1975). In het verhaal heeft de vader van de verteller een kantoorbaan met elektrische typmachine, de moeder is creatief en houdt van zingen.

Lees meer
De christus van Elqui

De christus van Elqui

Er is een gezegde: ‘Klein dorp, grote hel’. Dat geldt zeker voor de gemeenschap in de roman De christus van Elqui van de Chileense schrijver Hernan Rivera Letelier (1950). Onderling geroddel en sociale controle houden – samen met de feodale machtsverhoudingen tussen bazen en arme mijnwerkers – de sociale verhoudingen in hun oneerlijke, ijzeren greep.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This