Politiek & Maatschappij

Ex-president Carlos Menem, politiek tovenaar en levensgenieter sterft op 90-jarige leeftijd

16 februari 2021

Redactie

De voormalige Argentijnse president Carlos Menem stierf zondag 14 februari op 90-jarige leeftijd in een kliniek in Buenos Aires, waar hij in december werd opgenomen met een urineweginfectie. De president regeerde Argentinië in een tijd van kortstondige economische stabiliteit en genoot van een vaak flamboyante levensstijl.

De huidige Argentijnse president Alberto Fernández betuigde zijn condoleances en riep drie dagen nationale rouw uit. Menem, een peronist, had tot het einde van zijn leven zitting in de Senaat. Hij was president van Argentinië van 1989 tot 1999, maar in 2003, ondanks het winnen van de eerste ronde, weigerde hij een nieuwe kandidatuur met het oog op een dreigende nederlaag in de tweede ronde.

Zijn beide ambtstermijnen werden gekenmerkt door een markteconomiebeleid en de privatisering van staatsbedrijven. Hij stuurde Argentinië naar een vrijemarktmodel dat op een gegeven moment werd benijd door buren en begunstigd door investeerders. Maar de prestaties van Menem vielen samen met toenemende werkloosheid, economische ongelijkheid en groeiende buitenlandse schulden.

Menem werd beschouwd als een levensgenieter en liefhebber van snelle auto’s en mooie vrouwen. Hij genoot van het gezelschap van beroemdheden, was gastheer van de Rolling Stones en Madonna in Buenos Aires, en hij schudde kritiek van zich af nadat hij in 1990 een rode Ferrari cadeau kreeg van een Italiaanse zakenman.

Menem was opgeleid tot strafrechtadvocaat en was buitengewoon flexibel als politicus. Hij begon zijn carrière als een zelfbenoemde discipel van generaal Juan Domingo Perón, die de Argentijnse populistische beweging oprichtte die zijn naam draagt en de economie grotendeels onder staatscontrole plaatste. Maar in zijn twee termijnen als president transformeerde hij het land in de tegenovergestelde richting. “Ik weet niet of ik het land uit zijn economische problemen ga halen, maar ik ga er zeker een leuker land van maken”, zei Menem ooit.

De zoon van Syrische soennitische immigranten die in 1920 in Argentinië aankwamen, bezat een wijnmakerij en olijfboomgaarden. Menem was drie maal gouverneur van de arme noordwestelijke provincie La Rioja. Volgend in de stappen van de caudillo in het noorden van Argentinië, stond hij bekend om schouderlang haar en bakkebaarden toen hij internationaal bekend werd.

Hij won de nominatie voor de peronistische partij en behaalde de overwinning bij de presidentsverkiezing van 1989, waarbij hij profiteerde van de economische en sociale chaos in Argentinië. Het land zat op dat moment vast in een jaarlijkse inflatie van 5.000% en de armen plunderden supermarkten voor voedsel.

Onder leiding van Menem en zijn aan Harvard opgeleide minister van economie Domingo Cavallo opgeleid registreerde Argentinië een sterke groei, daalde de inflatie tot enkele cijfers en genoot de peso, de nationale munteenheid, een ongekende stabiliteit aangezien deze was gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. Het lange haar en de bakkebaarden waren verdwenen en de opzichtige kleren waren vervangen door Italiaanse handgemaakte pakken.

Het herstelplan van Menem was gebaseerd op de terugtrekking van de staat uit de economie, waarbij de controle op prijzen en rentetarieven werd opgeheven. Hij verkocht het staatstelefoonbedrijf, energieopwekkings- en distributiebedrijven, luchtvaartmaatschappijen, racebanen, staalfabrieken en de oliegigant YPF, destijds het grootste bedrijf van Zuid-Amerika.

In buitenlandse zaken trok Menem Argentinië terug uit de niet-gebonden beweging, een structuur uit het tijdperk van de Koude Oorlog die de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten en – in mindere mate – de Sovjet-Unie had omarmd. Hij smeedde weer sterke banden met Washington. Argentijnse marine-torpedobootjagers namen deel aan de Golfoorlog tegen Irak van 1991 en sloten zich aan bij VN-vredeshandhavers in Haïti, Cyprus en andere hotspots, waaronder voormalig Joegoslavië.

Menem hernieuwde ook de betrekkingen met Groot-Brittannië, die verbroken waren na de invasie van de Britse Falklandeilanden in 1982 door de Argentijnse dictatuur. Samen met minister van Buitenlandse Zaken Guido Di Tella, een anglofiel, voerden ze een charmestrategie uit ten aanzien van de betwiste Falklandeilanden, die hielp om de relaties met de houding van de buurlanden te verbeteren en de nasleep van het gewapende conflict met het VK in 1982 te boven te komen.

Tijdens zijn ambtsperiode was Argentinië het toneel van dodelijke terroristische aanslagen op de Israëlische ambassade in Buenos Aires in 1992 en een Joods centrum in 1994. Het gevolg waren tientallen doden en gewonden. Argentinië beschuldigde Teheran van betrokkenheid; Iran ontkende het. Menem werd later berecht voor de vermeende dekmantel van degenen die verantwoordelijk waren voor de aanval op het Joodse centrum, maar werd in 2019 niet schuldig bevonden tijdens een proces.

Wat militaire kwesties betreft, heeft Menem de uitgaven van de strijdkrachten teruggeschroefd, het zeer impopulaire systeem van militaire dienstplicht afgeschaft, waardoor de strijdkrachten volledig professioneel zijn geworden en ze kunnen worden betrokken bij VN-vredesmissies.

Maar hij verontrustte ook mensenrechtenorganisaties door gratie te verlenen aan voormalige leden van de militaire junta die veroordelingen tot levenslang uitzitten voor misdaden die verband hielden met de verdwijning van dissidenten tijdens de dictatuur van 1976-1983. Het pardon werd uitgebreid tot voormalige guerrillastrijders in wat Menem beschreef als een proces van nationale verzoening.

Mercopress

Gerelateerde berichten

Zoektocht naar passend onderwijs voor iedereen

Zoektocht naar passend onderwijs voor iedereen

Onder de inheemse president Evo Morales heeft Bolivia een radicale onderwijshervorming doorgevoerd: meer nadruk op meertaligheid, interculturaliteit, dialoog, interactie en participatie van lokale gemeenschappen. Dat is een versterkte herwaardering van de talen en culturen van inheemse groepen. Naast successen zijn er ingewikkelde hobbels. Leraren zijn hiervoor vaak nog onvoldoende opgeleid of spreken de inheemse taal onvoldoende. En wat is de kwaliteit van het onderwijs? Ook begrijpt of deelt niet iedereen de Andesfilosofie van vivir bien, waardoor laagland inheemse groepen en Spaansprekenden zich niet altijd vertegenwoordigd voelen.

Lees meer
agsdi-globe

Politiek & Maatschappij

agsdi-portrait

Kunst & Cultuur

agsdi-camera

Vrije tijd & Toerisme

agsdi-income

Economie & Ondernemen

agsdi-leaves

Milieu en Natuur

agsdi-learn

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This