Column Colombia

Een verhaal van twee steden

11 mei 2020

Nico Verbeek

Terwijl de meeste journalisten ervoor kiezen om netjes thuis in quarantaine te blijven en het nieuws de wereld in te zenden vanuit de eigen huiskamer, trekt de redactie van Universo Centro erop uit om met eigen ogen te ontdekken hoe die ‘andere’ stad de gevolgen van de pandemie beleeft. Om te zien waar de stadsnomaden naartoe gaan, om beschutting te zoeken tegen het rondwarende virus en waar de sjacheraars, de daklozen en oudrommel-ophalers zich opsluiten in de donkere dagen van de quarantaine.

Onder de viaducten van metrostation Prado in Medellín is een bewoond eiland ontstaan, een kampeerplek waar verslaafden, kruimeldieven en daklozen een tijdelijke plek hebben gevonden. Het is er drukker dan normaal, want er zijn nogal wat daklozen bijgekomen omdat veel inquilinatos hun deuren sluiten: de sjofele hotels met tientallen kleine kamers die gehuurd kunnen worden, voor een paar peso’s per nacht.

Sandra, een van de daklozen op het eiland, vertelt haar verhaal aan Universo Centro: ze is Venezolaanse en in hotel El Rojo hebben ze de dag ervoor alle Venezolanen op straat gezet, want het hotel is opgedoekt. Ergens anders kan ze niet naar toe – familie en vrienden willen haar liever niet in huis, want ze kan ‘het virus’ bij zich hebben.

Reporters Pascual Gaviria en Alfonso Buitrago en fotograaf Juan Fernando Ospina maken dagelijks voor Universo Centro een korte reportage over de bewoners van de weinig toegankelijke wijken en plekken van de stad en publiceren hun verhalen op de website van het maandblad en op de twitter-account van journalist en radiomaker Pascual Gaviria.

In de marginale wijken van Medellín zijn de dagen eigenlijk hetzelfde als toen het coronavirus nog niet koning was. Want hier reikt de lange arm van de politieagent niet, hier wordt niet gecontroleerd op de naleving van de quarantaineregels – dit zijn de onafhankelijke republiekjes van de stad. Het zijn het ‘de jongens’ van de combos die bepalen dat de stad weer open is en de straat weer van de mensen is. De algehele opsluiting was in deze wijken van de stad, gewend om hun eigen plan te trekken, nooit een succes. Er moet geld verdiend worden en opgesloten zitten in een ruimte van vijf bij vijf meter, met een hoop mensen ook nog, verveelt heel snel.

De combos en hun leiders, de zware jongens van de wijk, begrijpen dat het tijd is om te gaan werken. In deze tijden van sociale nood en economische rampspoed voelen ze zich extra ‘verantwoordelijk’ en nemen hun rol als autoriteit bloedserieus. Als geen ander kennen ze de noden van ‘hun’ wijken, ze weten hoe ze de hulp voor elkaar moet krijgen die de lokale regering heeft beloofd, ze ‘organiseren’ de distributie van de officiële hulppakketten die ter beschikking worden gesteld voor de armste bevolking. Ze winnen aan macht en aan legitimiteit.

Vandaar de hulp die ze bieden bij het overleven van de pandemie-crisis, ze beloven karweitjes of werk aan de zonen en dochters voor de volgende week. De banken weigeren geld te lenen, maar de gebruikelijke gota-a-gota geldschieters hebben een speciaal tarief voor deze crisisdagen en lenen aan elke wanhopige die geld nodig heeft. Het moet wel terugbetaald worden natuurlijk, dat wel, en lukt dat niet, dan betaal je terug met je winkel of restaurant of andere zaak, of met je leven…

In de wijk Belén Zafra vond de overdracht van de hulppakketten van de regering plaats met behulp van een leider van de bende Los Pajaros. In de Comuna 13 klaagden sommigen dat ze hun doos met voedsel kregen aangeboden uit handen van de bende La Agonia.

Wat gebeurt er met de jongeren van 14 tot 16 jaar die al bijna twee maanden zonder school zitten? Het recluteren van nieuwe leden voor de combos wordt alleen maar eenvoudiger en de illegale macht in de wijken heeft er door de crisis nieuwe erkenning bij gekregen. De officiële staat stond altijd al bekend om zijn traagheid en gebrek aan efficiency – door moedwil of door simpele inertie – maar de jongens van de combos zijn er snel bij om een handje toe te steken.

Bescherming tegen het virus, dat is te veel gevraagd, maar de garantie om te eten: dat is wat de bazen van de wijk de bewoners van de wijken garanderen. De burgemeester van Palermo in Sicilië kent de risico’s als de staat een stapje opzij doet: “Als je ziek bent en de dokter komt niet, dan ga je uiteindelijk naar de kwakzalver. We moeten voorkomen dat die valse artsen aan de deur bellen. De maffiosen voeden de sociale wanhoop om de nieuwe armen te veranderen in drugskoeriers, slaven. Het enige alternatief voor het maffiose geld is publieke investeringen…”

Foto’s van Juan Fernando Ospina

Gerelateerde berichten

Juan Valdez is dood, lang leve Juan Valdez!

Juan Valdez is dood, lang leve Juan Valdez!

De Nationale Federatie van Koffietelers rouwt om het verlies van zijn icoon Juan Valdez, wereldwijd het uithangbord van de Colombiaanse koffie. De man die hem verpersoonlijkte, Carlos Castañeda, stierf enkele weken geleden op 58-jarige leeftijd in de Las Vegas-kliniek in Medellín, waar hij herstelde van een hartoperatie.

Lees meer
Moeders van de Candelaria: 25 jaar op zoek naar de waarheid

Moeders van de Candelaria: 25 jaar op zoek naar de waarheid

Op 16 maart vierde Madres de La Candelaria haar 25-jarig bestaan met een bijeenkomst in Museo Casa de Memoria in Medellín. De viering heette ‘Altijd woensdag om twaalf uur’, als eerbetoon aan hun wekelijkse protest in het atrium van de Nuestra Señora de la Candelaria-kerk in Medellín. Aanwezig waren leden van de organisatie en flink wat van de mensen die hen gedurende deze tijd hebben gesteund.

Lees meer
De jungle in de Colombiaanse literatuur

De jungle in de Colombiaanse literatuur

Het is dit jaar precies honderd jaar geleden dat José Eustasio Rivera (1888 – 1928) La vorágine publiceerde, een roman waarin de Colombiaanse jungle de hoofdrol speelt en die tegenwoordig tot de canon van de Colombiaanse literatuur behoort. En dus ook verplichte lectuur op de middelbare scholen in Colombia en dat heeft het imago van de roman niet veel goed gedaan. La vorágine (vrij vertaald: De maalstroom) staat voor moeilijk, weinig toegankelijk proza, in ieder geval lectuur die een scholier niet voor z’n plezier leest.

Lees meer

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This