Politiek & Maatschappij

Persvrijheid in Haïti

10 november 2015

Els Hortensius

Persvrijheid. Tijdens de bijna dertig jaar durende dictatuur van de Duvaliers konden de Haïtianen hier slechts van dromen. Toch waren het juist journalisten die een belangrijke rol speelden in het groeiende verzet tegen de dictator en bijdroegen aan de uiteindelijke val van Jean-Claude Duvalier. Tegenwoordig is de persvrijheid het grootste goed van de verder wankele democratie.

Een van die journalisten van destijds was radiojournalist Jean Léopold Dominique, die als gevolg van zijn nieuwsuitzendingen en kritische commentaren verschillende malen een veilig heenkomen moest zoeken in het buitenland. De Haïtiaanse luisteraars ontdekten een verband tussen zijn berichten over Nicaragua en de val van dictator Somoza (in 1979) en hun eigen situatie. Somoza leek op Duvalier. Zouden zij niet net als de Nicaraguanen zich kunnen verzetten en de dictatuur omver kunnen werpen? Veertien jaar later, op 3 april 2000, werd Jean Dominique samen met zijn bewaker vermoord toen ze in de vroege ochtend het terrein van zijn radiostation opreden. Het was een onrustige tijd, met verkiezingen die enkele malen werden uitgesteld, politieke moorden en veel geweld. De moord op Jean Dominique schokte iedereen, maar de daders werden niet gepakt.

Nog weer vijftien jaar later zijn mijn Haïtiaanse vrienden het erover eens dat na de val van Jean-Claude Duvalier in 1986 de persvrijheid een van de grote verworvenheden van de democratie is die nog overeind staan. Opeenvolgende regeringen hebben geprobeerd de pers aan banden te leggen, zonder succes, want zeggen ze: “De wil om dit recht te bewaren is veel te sterk.” Ja, de media die gelieerd zijn aan de regering hebben meer en sneller toegang tot officiële informatie dan de kritische en onafhankelijke pers. Maar ondanks verschillende aanvallen op kritische journalisten door de huidige president Michel Martelly en zijn vertrouwelingen, kun je niet zeggen dat de persvrijheid momenteel in gevaar is of dat er sprake is van systematische repressie van de pers. Het is zelfs zo dat tijdens het bewind van Martelly het stilliggende onderzoek naar de moord op Jean Dominique voor het eerst een klein stapje verder is gekomen. De criminele inlichtingendienst van het Hof van Beroep onthulde dat de opdrachtgevers in de directe omgeving van voormalig president Aristide gezocht moeten worden, een mededeling waar vorige regeringen voor terugdeinsden. Maar tot op de dag van vandaag is er nog niemand gearresteerd.

Vrouwen en armen

Een positieve ontwikkeling is de doorbraak van vrouwen in de media. Nu zie je jonge vrouwen achter de filmcamera, iets dat tien jaar geleden nog ondenkbaar was. Het draagt bij aan een langzame verandering van het imago van vrouwen in de media, waar machismo nog altijd de boventoon voert. Tegelijkertijd blijven vrouwen vóór de camera, zeker als het over politieke kwesties gaat, nog grotendeels onzichtbaar. Hun mening telt in het politieke debat nog niet mee. Maar ook hier is sprake van een begin van verandering: vaker dan voorheen bellen vrouwen naar praatprogramma’s om hun mening over bijvoorbeeld de aanstaande verkiezingen te geven. Anoniem, dat wel, maar toch een klein stapje naar meer participatie.

Een andere omvangrijke groep die nauwelijks gehoord wordt, zijn de armen, zowel in de stad als op het platteland. Er wordt over hen geschreven en gesproken, maar zelf komt deze meerderheid nog weinig aan het woord. In een land waar bijna de helft van de volwassenen niet kan lezen is radio het belangrijkste medium. Verspreid over het land vind je talloze gemeenschapsradiozenders die het lokale nieuws brengen, maar ook landbouwvoorlichting geven of fungeren als weeralarm wanneer er een orkaan dreigt. Voor kritische journalisten, maar ook voor maatschappelijke organisaties en mensenrechtenactivisten, zijn de radio’s hét medium bij uitstek om mensen te informeren. Ze gaan door in de voetsporen van Jean Dominique, waarbij ze nu ook gebruikmaken van de sociale media. Met de komst van de mobiele telefoon zijn sms, Facebook en Twitter voor alle sociale klassen bereikbaar geworden. Ook hier zijn de jonge vrouwen en mannen in opkomst: een nieuwe generatie onafhankelijke journalisten in opleiding.

Lees ook ons artikel over persvrijheid in Latijns Amerika

Gerelateerde berichten

Veel Argentijnen hebben hoop gevestigd op Milei

Veel Argentijnen hebben hoop gevestigd op Milei

Over de in december aangetreden nieuwe Argentijnse president Javier Milei wordt heel verschillend gedacht. In La Chispa is vooral gewezen op mogelijke negatieve gevolgen van zijn aangekondigde beleid. In onderstaand artikel betoogt de Nederlander Jan Stroeken, docent macro-economie aan de Universidad de Concepción del Uruguay in Santa Fe in Argentinië, dat van Milei’s beleid wel positieve effecten te verwachten zijn.

Lees meer
Uitzending Spoorloos 1 november over geroofde Argentijnse baby’s

Uitzending Spoorloos 1 november over geroofde Argentijnse baby’s

De uitzending was woensdagavond 1 november, maar kan op Uitzending gemist worden teruggekeken. In de laatste uitzending van dit seizoen vertelt de in Nederland woonachtige Ana haar verhaal. Tien jaar geleden werd middels DNA-onderzoek vastgesteld dat zij tot de zogenaamde roofbaby’s behoort. Haar beide ouders zijn tijdens de Videla-dictatuur vermoord. Haar moeder was vijf maanden zwanger toen zij werd gearresteerd. Op één klein berichtje kort na haar arrestatie werd nooit meer iets van haar vernomen. Haar dochter Ana is geadopteerd, iets dat zij pas op 36-jarige leeftijd te horen kreeg.

Lees meer
agsdix-null

Politiek & Maatschappij

agsdix-null

Kunst & Cultuur

agsdix-null

Vrije tijd & Toerisme

agsdix-null

Economie & Ondernemen

agsdix-null

Milieu en Natuur

agsdix-null

Onderzoek & Wetenschap

Blijf op de hoogte

Adverteren op onze website?

Dat kan! Tegen een scherp tarief plaatsen wij uw advertentie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf u in en ontvang onze digitale nieuwsbrief met een overzicht van onze nieuwe artikelen.

Volg ons op social media

Wees als eerste op de hoogte van nieuwe artikelen en deel artikelen met uw netwerk.

Share This